Borsa’da yoğun alım satım işlemleri yapan yatırımcıların, varlıklarından haberdar olmadıkları bazı kurallar başlarını ağrıtabilmektedir. Bu kurallardan ilki özel durum açıklamalarına ilişkindir. SPK’nın II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği uyarınca, payları borsada işlem gören bir halka açık şirketin sermayesindeki payınızın (veya toplam oy haklarınızın) %5, %10, %15, %20, %25, %33, %50, %67 veya %95 seviyesine ulaşması veya söz konusu oranların altına düşmesi halinde özel durum açıklaması yapmanız gerekmektedir. Bir bireysel yatırımcının daha yüksek oranları aşması pek yaşanan durum olmamakla birlikte, %5 oranının aşıldığı durumlara sıklıkla rastlanmaktadır. Bu halde yapılması gereken, %5’lik oranın aşılmasını veya altına düşülmesini takip edilen üçüncü iş günü saat 09:00’a kadar, Kamuyu Aydınlatma Platformunda (KAP) özel durum açıklaması yapılmasıdır. KAP’ta yapılacak olan özel durum açıklaması için e-DEVLET veya MKK şifrenizin olması yeterlidir. 

Özellikle bireysel yatırımcıların haberdar olmadığı bu yükümlülüğe uymamanız halinde SPK’nın uygulayabileceği idari para cezası ile muhatap olmanız kuvvetle muhtemeldir. Bu ceza tutarı 2017 yılı için 27.047 TL ile 338.088 TL aralığındadır. Başkaca herhangi bir gerekçe bulunmuyor ise bu ceza genel olarak alt limitten uygulanmaktadır. Bu yükümlülüğe birden fazla kez aykırı davranılması halinde ise verilecek ceza iki kat artırılmaktadır. 

Bu yükümlülüğe ilişkin olarak hatırlatmak istediğimiz önemli nokta, birlikte hareket ettiğiniz gerçek ve tüzel kişilerin paylarının bir bütün olarak dikkate alınması gereğidir. Dolayısıyla hesabı üzerinde işlem yapma yetkiniz olan bir yakınının veya bir tüzel kişiye ait hesap bulunuyorsa, özel durum açıklama yükümlülüğünüz doğup doğmadığını bu hesaplardaki payları da dikkate alarak hesaplamalısınız.  
Borsada yoğun işlemler gerçekleştiren yatırımcıların dikkat etmeleri gereken ikinci düzenleme piyasa bozucu eylemler düzenlemesidir. VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği uyarınca, tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsada gerçekleştirilen, önemli ve etkili kabul edilebilecek nitelikteki;

  • Alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi,
  • Farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,
  • Bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi,
  • Kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi,
  • Açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler yapılması,
  • Gün sonu veya vade sonu uzlaşma fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler gerçekleştirilmesi,
  • Fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması,
  • Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında bir sicile bağlı tüm hesaplar için ya da piyasa bazında belirlenen pozisyon limitlerinin geçilmesi,
  • Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında, ilgili dayanak varlık piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle aynı yönlü işlemler gerçekleştirilmesi

ve benzeri işlemler yoluyla piyasaların işleyişini bozan, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış ve yanıltıcı izlenim uyandıran, adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen fiil ve davranışlar piyasa bozucu eylem sayılmıştır. 

Piyasa bozucu eylemler düzenlemesinin yaptırımları ciddi düzeyde ağırdır. Öncelikle para cezası seviyesi 27.047 TL ila 676.803 TL aralığında olup, temel idari para cezası aralığına göre daha yüksektir. Ancak, bu işlemler sonunda kazanç elde edilmesi halinde ki bu yüksek olasılıktır, verilecek idari para cezasının miktarı elde edilen kazancın iki katından az olamaz.

Yatırımcılar borsada yoğun alım satım işlemleri gerçekleştiriyor ve bu denli yüksek tutarlardaki para cezaları ile karşılaşmak istemiyorlarsa, işlemlerinin genel yapısı konusunda daha dikkatli olmalıdırlar. Virman amacı ile dahi olsa, özellikle aynı veya farklı aracı kurumlardaki hesaplar üzerinden kendinden kendine işlem yapılmasından kaçınmalıdırlar. Kendinden kendine işlemler, özellikle fiyatı etkileyici nitelikte ise piyasa bozucu eylemlerin başında gelmektedirler. Yatırımcılar zaman zaman borsaya ilettikleri emirleri iptal etmek yerine, çeşitli nedenlerle bu emirleri kendileri karşılama yoluna gidebilmektedirler. Bu işlem yapısı kendinden kendine işlem miktarını artıracağı için tercih edilmemeli, yatırımcılar işlemlerin iptali seçeneğini kullanmak için çaba harcamalıdırlar.

Yine fiyatları etkileyebilecek nitelikteki işlem kalıplarından uzak durulmalı, çok sık yön değiştiren emirler verilmemelidir. Özellikle sığ piyasalarda gerçekleştirilen yoğun alım satım işlemleri fiyatları etkileyebildikleri için eleştiri konusu edilebilmektedir. 

Özetle ifade etmek istediğimiz şudur ki, piyasaların işleyişi açısından şeffaflık ve suni fiyat hareketleri yaratacak işlem kalıplarından uzak durulması çok önemlidir. Yatırımcılar bu konularda tereddüt ettiklerinde, yukarıda açıkladığımız kuralları tekrar gözden geçirme yolunu seçtiklerinde, bir idari para cezası ile karşılaşma ihtimalini azaltırlar. 
 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.