Harcamada Hanehalkı, Sektörde Hizmetler. Soru: Tarımın Payı Azalırken, Bu Azalma Ne İfade Ediyor

TÜİK’in açıkladığı verilere göre Türkiye ekonomisi yılın 2017 yılı 3. çeyreğinde %11,1 büyürken, geçen çeyrekteki %5,1’lik büyüme rakamı ise %5,4’e  revize edildi. Aşağıda büyümeye ilişkin pasta grafik mevcut ve Türkiye ekonomisi hizmetler ağırlıklı seyrini koruyor. Tabii burada bazı noktalara dikkat çekmek lazım.
1.       Yılın üçüncü çeyrek dönemleri, yılın diğer dönemlerine göre tarımın ağırlığının arttığı dönemlerdir. Bu nedenle önceki yılların aynı çeyreklerine göre karşılaştırma yapmak daha doğru olacaktır. Sırasıyla 2015, 2016 ve 2017 3Ç dönemlerinde tarımın payı 12,4 – 11,16 ve 10,5 şeklinde azalan bir trend izliyor. Bu ne demek? Bu temelde tarımın diğer sektörlere göre reel olarak (yani fiyat etkilerinden arındırılmış bir biçimde) daha az büyüdüğü anlamına gelebilir. Bunu sonuç bölümünde enflasyona bağlayacağım.
2.       İnşaat sektörünün Türkiye’deki büyüyen hikayesi hızla devam ederken 2017/3Ç dönemi bu büyümenin ivmelendiğine işaret ediyor. Değer olarak bakacak olursak, 2015/3Ç de inşaat sektörünün büyüklüğü 50,7 milyar TL olurken, 2017/3Ç döneminde yaklaşık 72 milyar TL düzeyinde.
3.       Aynı karşılaştırmayı sanayi ve sanayi içerisinde %84 paya sahip imalat sektörü için de yapmak mümkün fakat yüzde olarak inşaatın altında kaldığımız da aşikar.
4.       Hizmetler sektörü ise Türkiye ekonomisinin ana yapısını oluşturan bir kompozisyon çizerken, büyümesindeki yüksek rakamları koruyor. Harcama kalemlerine de baktığımızda hanehalkı harcamalarının da bu tarafa yöneldiğini belirtmek mümkün.

Biraz daha detaya inelim: Dikkatimi çeken ve olumlu olarak gördüğüm bazı noktalar da mevcut: Türkiye ekonomisi dinamikleri evet bir harcama üzerine kurulu olsa da (hane halkı, kamu, ihracat) üretim kanadında benim özellikle dikkat çektiğim iki başlık var. İlki gayrisafi sabit sermaye oluşumu; bu çeyrekte %12,4’lük büyüme var ve bu rakam 2015 yılı 2. Çeyreğinden sonraki en yüksek seviyede. Tabii ki bir baz etkisi mevcut ve 2015 yılı ortalama büyümesinin hala altındayız fakat bir sıçrama olduğu görülmekte. İkinci konu ise dayanıklı tüketim malı harcamaları. Bu harcama tipi ekonomide güven endeksleriyle ile birlikte hareket eder ve görünen o ki evet bir baz etkisi var fakat hane halkı harcamalarında dayanıklı mallara olan talebi de olumlu görmek gerekiyor.

Henüz Türkiye ekonomisinin yeni bir büyüme çevrimine girdiğini belirtmek zor fakat geçen yılın ardından iyi bir sıçrama yaptığımızın da kesinlikle altını çizmek gerekiyor.
 
Enflasyon büyüme – Enflasyon Tarım İlişkisi

Türkiye ekonomisindeki en önemli problemin enflasyon olduğunu bir süredir vurguluyoruz. Bu vurguya da gönderme yapmak adına tarım sektöründeki büyümenin artırılması gerektiğinin altını çizmek gerekiyor. Büyümenin enflasyon yaratabildiği hemen hemen bir çok ekonomi teorisyeni için gerçek. Yani Türkiye ekonomisi için bir talep enflasyonu konuşabiliriz fakat bu konuşma 2017 yılına özel. Üretim tarafında ise TCMB tahminleri çıktı açığının azaldığına işaret etse de henüz bunun enflasyona yansıması yok. Çıktı açığının azalması demek, ekonominin varolan potansiyelini daha iyi kullanması demektir. Peki bunun da yetersiz olduğu noktada çözüm nedir? Bir süredir konuştuğumuz yapısal reform; Yani ekonominin yapısına direkt etki edecek reformlar.
 
Kısa bir sonuç: 2014 yılında yüksek faiz konuştuk (öyleydi de daha Ocak ayında TCMB tarihi bir karar aldı) 2015 yılında iki seçim atlattık, 2016 yılında iç ve dış şoklarla zaman kaybettik, 2017 yılında yüksek enflasyon, politika, dış ilişkiler, jeopolitik riskler konuştuk. Yani gündem 3 yıldır ekonomiden oldukça uzak. 2018’i bu çerçevede yan gündemlerden uzakta, ekonomiye olumlu etki edecek gündemlerle karşılamayı umuyorum. Diğer bir konu: 2018’de Türkiye ekonomisi gündemi finansal istikrar, fiyat istikrarı ve yumuşak iniş (hatırlanırsa küresel kriz sonrasında çok konuşmuştuk) üçlüsünde dönecek. Daha detaylı bir büyüme raporunu yıllık raporumuzdan takip edebilirsiniz.
 
Şimdiden iyi bir 2018 dilerim,
 
 
Vahap Taştan
Araştırma Uzmanı
 
ALNUS YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.